الشيخ الصدوق ( مترجم : اصفهاني )
83
عيون أخبار الرضا ( ع ) ( فارسي )
خلق فرموده و صنعت به كار برده است نه چيزى را كه قبل از اين بوده است بلكه آن چيز را نيز خودش ايجاد فرموده است . 24 - از محمد بن سنان مروى است كه گفت از حضرت رضا ( ع ) سؤال كردم كه آيا خداوند پيش از آنكه مخلوق را آفريد عارف بنفس خود بوده است فرمود بلى عرض كردم كه خود را ميديد و مىشنيد فرمود محتاج به اين نبود زيرا كه خود خداوند غير از او نبود كه از خود سؤال كند و يا طلب كند بله خدا نفس خود است و نفس او خود او است را قدرت او نفوذ دارد و مخلوق را بقدرت خلق ميفرمايد . پس احتياج ندارد باينكه ناميده شود به اسمى و اسمى از براى خود تشخيص نمايد و ليكن حقتعالى اسمائى از براى خود برگزيد كه بخواند غير او آن اسما را زيرا كه اگر به اسمى خوانده نشود شناخته نخواهد شد و اول اسمى كه از براى خود اختيار فرمود * ( الْعَلِيُّ الْعَظِيمُ ) * بود زيرا كه حقتعالى بلندترين اشياء بود پس معنى * ( الْعَلِيُّ الْعَظِيمُ ) * خداوند است و اين اسم * ( الْعَلِيُّ الْعَظِيمُ ) * اول اسماء او است زيرا كه او بلندى دارد بر هر چيزى و نيز از محمد بن سنان مرويست كه گفت از آن حضرت سؤال كردم از اسم كه چيست اسم فرمود اسم صفت كسى است كه متصف بصفت است . 25 - حسن بن على بن فضال از حضرت رضا ( ع ) روايت كرده كه فرمود اول چيزى كه حق تعالى آفريد از براى فهميدن و دانستن كتابت حروف و معجم بود و فرمود كه هر گاه مردى را عصائى بر او زنند در مقام تعليم به گمان اين كه بعضى از كلام را فصيح نگفت و درست ادا ننموده و شكسته تعبير كرده حكم در اين واقعه آنست كه بايد حروف معجم را بر او عرضه دارند و به او بگويند كه اين حروف را ادا كن پس از آن ملاحظه كنند هر قدر از اين حروف را كه ممكن او نباشد تعبير كند به مقدار آن به او ديه بدهند چه تكليف شاق نفرموده و او را قدرت بر تنطق به اين حروف نبوده است . و آن جناب ميفرمايد كه پدر بزرگوارم از پدرش و او از جدش امير المؤمنين ( ع ) روايت كرده كه فرمود در ا ب ت ث الف آلاء و نعمتهاى خدا است ؛ با بهجت و بزرگى خدا است ؛ تا تماميت امر است به حضرت قائم آل محمد عجل الله فرجه و تا ثواب مؤمنين است بر اعمال حسنه و صالحه ايشان ج ح خ جيم جمال خدا و جلال او است و حاء حلم و صبر پروردگار است بر گناه و نافرمانى بندگان و خاء خمول و سقوط ذكر اهل معاصى است نزد خداوند د ذ دال دين خدا است ، ذ از ذى الجلال است ، ر ز ، راء از الرؤف الرحيم است زاء زلازل و لغزشهاى قيامت است . س ش ، س سنا و رفعت خدا است ، شين از شاء الله ما شاء است بخواهد و اراده كند آنچه اراده كند و نخواهيد شما بندگان مگر اينكه او بخواهد ، ص ض ، صاد از صادق الوعد و وعدهء راست است در عمل كردن مردم را بر صراط و حبس كردن ظالمان را در مرصاد ، ضاد ضلالت و گمراهى كسى است كه مخالفت كند محمد و آل محمد را ط ظ